Confensiwn ar Hawliau Pobl ag Anableddau (CRPD)

Cytuniad y CU

Mae CRPD yn gyfamod hawliau dynol rhyngwladol a fabwysiadwyd yn 2006. Fe gadarnhaodd (cytuno i ddilyn) y Deyrnas Unedig CRPD yn 2009.

Trwy gadarnhau CRPD, mae’r Deyrnas Unedig yn cytuno i ddiogelu a hyrwyddo hawliau dynol pobl anabl, yn cynnwys:

  • dileu gwahaniaethu ar sail anabledd
  • galluogi pobl anabl i fyw’n annibynnol yn y gymuned
  • sicrhau system addysg gynhwysol
  • sicrhau bod pobl anabl wedi eu diogelu rhag pob math o gamfanteisio, trais a cham-drin

Sut mae’r cytuniad yn cael ei fonitro

Mae gweithrediad y CRPD yn cael ei fonitro gan Pwyllgor ar Hawliau Pobl ag Anableddau. Oddeutu pob pum mlynedd mae’r Pwyllgor yn adolygu pa mor dda mae pob gwladwriaeth yn rhoi hawliau’r yn y CRPD ar waith. Dysgwch fwy am y cylchoedd adolygu blaenorol.

Mae chwe cham i gylch y cyfamod. Gall sefydliadau cymdeithas sifil ymgysylltu trwy gydol y broses hon. Rydym wedi cynhyrchu canllaw i gymdeithas sifil wgyda gwybodaeth ar sut i gymryd rhan Mae gan wefan y Cenhedloedd Unedig hefyd wybodaeth ar sut i gymryd rhan.

Cylch cytuniad y Confensiwn ar Hawliau Pobl ag Anableddau (CRPD)

Mae cylch adolygu’r CRPD ar hyn o bryd ar gam 6: Mae’r llywodraeth yn gweithredu ei argymhellion.

Protocolau dewisol

Mae gan y CRPD un Protocol Dewisol. Mae hyn yn gyfamod ychwanegol sy’n galluogi pobl i gwyno’n uniongyrchol i’r Pwyllgor ar Hawliau Pobl ag Anableddau os ydynt o’r farn y tramgwyddwyd ar eu hawliau. Dim ond pan fydd pob opsiwn domestig wedi ddisbyddu y gellir ei ddefnyddio. Mae wedi ei gadarnhau gan y Deyrnas Unedig.

Mae’r Protocol Dewisol hefyd yn galluogi’r Pwyllgor i gynnal ei ymchwiliadau ei hun, ble derbynnir gwybodaeth ddibynadwy i gyhuddiadau o dramgwyddau difrifol neu systematig o hawliau’r cyfamod. Darllenwch am yr ymchwiliad ar fyw’n annibynnol, safonau byw a chyflogaeth i bobl anabl yn y Deyrnas Unedig, a gyhoeddwyd yn 2016.

Sylwadau cyffredinol

Mae’r Pwyllgor ar Hawliau Pobl ag Anableddau wedi cyhoeddi nifer o Sylwadau Cyffredinol ar CRPD. Mae’r rhain yn darparu manylion pellach ar sut ddylid dehongli hyn, gan drafod materion fel hygyrchedd, yr hawl i fyw’n annibynnol a chydraddoldeb a pheidio â gwahaniaethu.

Diweddarwyd ddiwethaf ar 30/09/2019