Confensiwn Rhyngwladol ar Ddiddymu Pob Math o Wahaniaethu Hiliol (CERD)

Cytuniad y CU

Mae CERD yn gyfamod hawliau dynol rhyngwladol a fabwysiadwyd yn 1965. Fe gadarnhaodd (cytuno i ddilyn) y Deyrnas Unedig y CERD yn 1969.

Trwy gadarnhau’r CERD, mae’r Deyrnas Unedig yn cytuno i weithredu i ddileu gwahaniaethu hiliol ar bob ffurf, yn cynnwys:

  • dileu casineb radical ac ysgogiad i gasineb
  • gweithredu i daclo rhagfarnau sy’n arwain at wahaniaethu hiliol
  • gwarantu mwynhad o hawliau sifil, gwleidyddol, economaidd, cymdeithasol a diwylliannol heb wahaniaethu ar sail hil, lliw neu darddiad cenedlaethol neu ethnig

Sut mae’r cytuniad yn cael ei fonitro

Mae gweithrediad y CERD yn cael ei fonitro gan Bwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Ddiddymu Gwahaniaethu Hiliol. Oddeutu pob pum mlynedd mae’r Pwyllgor yn adolygu pa mor dda mae pob gwladwriaeth yn rhoi hawliau’r CERD ar waith. Dysgwch fwy am gylchoedd adolygu blaenorol.

Mae chwe cham i gylch y cyfamod. Gall sefydliadau cymdeithas sifil ymgysylltu trwy gydol y broses hon. Rydym wedi cynhyrchu canllaw i gymdeithas sifil gyda gwybodaeth ar sut i gymryd rhan. Mae gan y Cenhedloedd Unedig wybodaeth ar sut i gymryd rhan ar ei wefan.

Cylch cytuniad y Confensiwn Rhyngwladol ar Ddileu Pob Math o Wahaniaethu Hiliol (CERD)

Mae cylch adolygu’r CERD ar hyn o bryd ar gam 1: Adroddiad rhanddeiliaid ar gynnydd.

Mae’r amserlen a nodir isod yn amcangyfrifon a gallant newid. Mae hyn oherwydd nad yw’r Cenhedloedd Unedig wedi cadarnhau’r amserlen ar gyfer adolygiad nesaf y Deyrnas Unedig eto.

1. Adroddiad rhanddeiliaid ar gynnydd

  • mae’r DU i fod i gyflwyno’i hadroddiad gwladwriaeth nesaf erbyn Ebrill 2020
  • dylai rhanddeiliaid gynllunio i gyflwyno’u hadroddiad 2-3 mis cyn i’r CU lunio’i Restr Themâu (gweler cam 2 isod). Ar sail yr amserlen gyfredol, dylai rhanddeiliaid anelu i gyflwyno’u hadroddiadau oddeutu fis Mehefin/Gorffennaf 2020
  • mae’r CU i fod i fabwysiadu’i Restr Themâu ym mis Hydref 2020
  • rhestr nad yw’n hollgynhwysol yw’r Rhestr Themâu, a chaiff ei chodi, wrth i’r CU archwilio’r DU. Yn wahanol i’r Rhestr Materion, nid yw’n gofyn i’r DU na rhanddeiliaid eraill i gyflwyno ymateb ysgrifenedig
  • nid yw’n ofynnol i’r DU na rhanddeiliaid eraill gyflwyno ymateb ysgrifenedig i’r Rhestr Themâu
  • fodd bynnag, os yw rhanddeiliaid yn dymuno’i wneud, dylent anelu at gyflwyno’u hymateb ysgrifenedig ym mis Hydref/Tachwedd 2020, cyn adolygiad y DU ym mis Tachwedd/Rhagfyr 2020
  • ar sail yr amserlen gyfredol, amcangyfrifir y bydd adolygiad y CU yn digwydd ym mis Tachwedd/Rhagfyr 2020

Protocolau dewisol

Datganiad dan Erthygl 14 CERD

Dan CERD, gall llywodraethau wneud datganiad dan Erthygl 14 sy’n cytuno i adael i unigolion neu grwpiau wneud cwynion i’r Pwyllgor ar Ddiddymu Gwahaniaethu Hiliol os ydynt o’r farn y tramgwyddwyd ar eu hawliau. Dim ond pan fydd pob opsiwn domestig wedi ddisbyddu y gellir ei ddefnyddio. Nid yw’r Deyrnas Unedig wedi gwneud datganiad.

Sylwadau cyffredinol

Mae’r Pwyllgor ar Ddileu Gwahaniaethu Hiliol wedi cyhoeddi nifer o Argymhellion Cyffredinol ar CERD. Mae’r rhain yn darparu manylion pellach ar sut ddylid dehongli hyn, yn trafod materion fel iaith gasineb hiliol, gwahaniaeth hiliol yn y system cyfiawnder troseddol a gwahaniaethu yn erbyn rhaid nad ydynt yn ddinasyddion.

Diweddarwyd ddiwethaf ar 30/09/2019