Amodau gwaith cyfiawn a theg – asesiad Llywodraeth y Deyrnas Unedig

Asesiad cynnydd

Cynnydd cyfyngedig

Cafwyd newidiadau cyfreithiol neu bolisi i wella amddiffyniadau hawliau dynol, ond mae tystiolaeth gyfyngedig iawn o welliannau parhaus o ran mwynhad hawliau dynol ar y mater hwn.

Mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi gwneud nifer o ymrwymiadau cyfreithiol a pholisi pwysig yn y blynyddoedd diwethaf i ddelio ag anghydraddoldebau yn y gweithle ac i sicrhau amodau teg, ond nid yw wedi gweithredu nifer ohonynt hyd yma. Mae’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn lleihau’n raddol, er bod bylchau cyflog anabledd ac ethnigrwydd o hyd, ac mae yna dystiolaeth bod bwlio ac aflonyddu yn y gweithlu yn gyffredin. Mae’r pandemig wedi creu pryderon ynghylch amodau gwaith diogel ac iach, yn arbennig ar gyfer grwpiau nodweddion gwarchodedig penodol.

  • Mae’r blwch cyflog rhwng y rhywiau o ran enillion yr awr ymysg yr holl gyflogeion wedi bod yn lleihau’n raddol yn y blynyddoedd diweddar, gan sefyll ar 17.3% yn 2019 o gymharu â 18.2% yn 2016. Mae’r blwch cyflog rhwng y rhywiau ar gyfer cyflogeion llawn amser ar gyfer grwpiau oedran dan 40 oed yn agos at sero, ond mae’n cynyddu’n sylweddol i’r rhai dros 40 oed.
  • Mae’r bwlch cyflog anabledd yn parhau, ac fe ddengys dadansoddiad o fylchau cyflog ethnigrwydd fod gan gyflogeion mewn grwpiau ethnig Pacistanaidd a Bangladeshaidd y cyflog canolrifol fesul awr isaf.
  • Mae bwlio ac aflonyddu yn y gweithle yn dal i fod yn gyffredin, er bod diffyg arolygon diweddar ar raddfa fawr ar draws Prydain yn ei gwneud yn anodd gwybod y raddfa lawn. Mae rhywfaint o dystiolaeth bod menywod, lleiafrifoedd ethnig, Pobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thrawsrywiol dan fwy o risg na grwpiau eraill o brofi bwlio neu aflonyddu yn y gweithle.
  • Mae aflonyddu rhywiol yn gyffredin mewn nifer o weithfannau. Canfu adroddiad gan y Comisiwn yn 2018 fod tri chwarter o’r rhai a ymatebodd i alwad am dystiolaeth wedi profi aflonyddu rhywiol yn y gweithle ac roedd y mwyafrif ohonynt yn fenywod. Bydd arolwg Llywodraeth y Deyrnas Unedig ar y mater yn darparu sylfaen tystiolaeth ar raddfa fwy.
  • Canfu ymchwil ar wasanaethau yn ymwneud â beichiogrwydd a mamolaeth yn y gwaith o 2016 fod 77% o famau wedi profi o leiaf un profiad a allai fod yn wahaniaethol neu negyddol, ac roedd 11% o famau wedi eu gorfodi i adael eu swyddi. Nid yw amddiffyniadau diswyddo cryfach ar gyfer menywod beichiog a rhieni newydd wedi eu cyflwyno eto.
  • Mae’r pandemig wedi effeithio ar bob gweithle, ond mae wedi cael effaith arbennig o negyddol ar grwpiau sy’n rhannu nodweddion gwarchodedig penodol. Mynegwyd pryderon ynghylch methiannau i sicrhau amodau gwaith diogel ac iach, yn cynnwys ar gyfer menywod beichiog, rhai gyda chyflyrau iechyd hirdymor, a’r rhai yn gweithio mewn sectorau rheng flaen megis iechyd a gofal cymdeithasol (cyflogeion benywaidd a lleiafrifoedd ethnig yn bennaf) oherwydd prinder ac oedi wrth sicrhau Offer Amddiffyn Personol yn ystod camau cynnar y pandemig.
  • Golyga diffyg neu wrthodiad hawliau cyflogaeth sylfaenol, fel tâl salwch, bod nifer o weithwyr economi gig heb ddewis ond dal ati i weithio yn ystod y pandemig – mae pobl ifanc a lleiafrifoedd ethnig wedi eu cynrychioli’n ormodol ymysg gweithwyr o’r fath.
  • Mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi gwneud ymrwymiadau pwysig i sicrhau amodau gwaith teg y mae heb weithredu arnynt hyd yma, yn cynnwys cyflwyno cod ymarfer statudol ar aflonyddu rhywiol. Nid yw wedi ymateb yn ffurfiol i’r ymgynghoriadau Cynllun Gwaith Da eto nac ychwaith wedi gwerthuso cynnydd ar weithredu ei fap trywydd Cydraddoldeb Rhyw ar Bob Cam.
  • Mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi dweud ei bod wedi ystyried cofrestru i Gonfensiwn 190 newydd y Sefydliad Llafur Rhyngwladol (ILO) ar roi terfyn ar drais ac aflonyddu ym myd gwaith.

Darllenwch fwy am weithredoedd Llywodraethau’r Deyrnas Unedig a Chymru ar amodau teg a chyfiawn yn y gwaith.

Gwnaed yr asesiad ar sail y dystiolaeth a oedd ar gael i fyny hyd at 15/09/2020